حسين قرچانلو
542
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
داخل ) به امارت رسيد ، پرچم آنان را از آنجا برداشت ؛ از همين رو ، علاء بن مغيث يحصبى كه امير اردوگاه باجه بود به جنگ با او برخاست و شعار عباسيان را پوشيد ؛ ولى در جنگ با عبد الرحمن شكست خورد و كشته شد . اين شهر به دست امپراتور يوليوس سزار ، نخستين قيصر روم ، بنا نهاده شد . باجه در گفتار عجم به معناى صلح است . اين شهر ناحيهاى وسيع ، با دژهاى بزرگ و استوار است . « 1 » اشبونه . در مآخذ اسلامى لشبونه « 2 » و نام امروز آن ليسبون « 3 » است و به زبان اسپانيايى به آن ليزبوآ « 4 » مىگويند . اين شهر پايتخت و بندر مهم كشور پرتغال است و در ايالت استرمادورا ، در بخش ليسبون بر ساحل راست رود تاگوس ( تاجه ) و نزديك مصبّ آن به اقيانوس اطلس قرار دارد و بر هفت تپهء مشرف به رودخانه و دريا ساخته شده است . بندرى مهم و پررونق و از مراكز مهم حمل و نقل هوايى بر فراز اقيانوس است . اين شهر در قديم الايام تحت تسلط فنيقيها و سپس كارتاژيها بود ، بعد به تصرف روميان درآمد و پس از آن آلاريك ، رهبر گوتها ، در 407 م آن را گرفت و تا قرن هفتم ميلادى در دست آنان بود . « 5 » پس از فتح اسپانيا به دست مسلمانان مصريان ، علاوه بر تدمير و مارده ، در اين شهر سكونت گزيدند . « 6 » در 193 ق / 809 م آلفونسوى دوم ، ملقّب به عفيف ، به اراضى مسلمانان حمله كرد و تا قلمريه و اشبونه تاخت . « 7 » در اواخر 299 ق / 843 م يك گروه ناوهاى جنگى نورمانها كه شمارشان به هشتاد مىرسيد ، در آبهاى اشبونه پهلو گرفتند . عامل اشبونه ، وهب بن حزم ، به عبد الرحمن بن حكم ( عبد الرحمن اوسط ) نامه نوشت و او را از خطر آگاه ساخت . نورمانها سيزده روز با مردم اشبونه نبرد كردند و آنگاه به قادس رفتند . « 8 » يعقوبى در اواخر قرن سوم هجرى مىنويسد : در غرب شهر باجه بر ساحل درياى محيط شور شهرى به نام اشبونه است . « 9 » در دوران فرمانروايى
--> ( 1 ) . روض المعطار ؛ ص 75 . ( 2 ) . Lesbuna ( 3 ) . Lisbon ( 4 ) . Lizboa ( 5 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 25 - 26 . ( 6 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 70 . ( 7 ) . همان ؛ ج 2 ، ص 72 - 73 . ( 8 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 187 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 281 . ( 9 ) . البلدان ؛ ص 133 .